غلبه بر خشم

v-metal

غلبه بر خشم

مقدمه:
همه ی ما با مفهوم جانور خشم آشناییم و بارها بیدار شدنش را در وجود خود تجربه کرده ایم. بارها به طور لحظه ای تحت تأثیر قدرت آن قرار گرفته ایم، احساس اطمینان خاطر کرده ایم که کاری که می کنیم درست است؛ خواسته ایم که بر هر کس و هر چیز که بر سر راهمان قرار گرفته است غلبه کنیم. اما در اغلب موارد وقتی خشممان فرو نشسته تأسف خورده ایم که چه کارها بوده که می توانستیم بکنیم و نکردیم،‌ متأسف شده ایم که روابطمان با اشخاص به هم خورده و بعد به این فکر افتاده ایم که برای بازگرداندن آب از جوی رفته کاری صورت دهیم. بعضی ها در واکنش به این موقعیت سعی می کنند جانور خشم را در درون خود به بند بکشند، می خواهند کاری کنند که دیگر روشنایی روز را نبینند و متأسفانه بهایی که برای این بی قدرت کردن می پردازند به مراتب بیش از بهایی است که برای خشم کنترل نشده شان پرداخت می کنند. در این میان هم هستند جماعتی که پیوسته میان خشم و پشیمانی تاب می خورند.

خشم چیست؟
می توان خشم را در سه جنبه ی مهم و اصلی خلاصه کرد:
1) تهدید
2) انرژی
3) انگیزه
خشم یک واکنش احساسی خود به خود در برخورد با تهدیدی حقیقی یا خیالی است که انرژی و نیز انگیزه ای برای از میان برداشتن آن تهدید ایجاد می کند. هر چه تهدید بزرگتر باشد میزان برانگیختگی بیشتر می شود و انگیزه ی از میان برداشتن آن افزایش می یابد. در سخن روزمره، خشم اغلب به میزانی از انگیختگی که میان آزردگی و غضب و خروش است اطلاق می گردد .
آزردگی .....................خشم ...................خروش
وقتی در این مقاله به مفهوم خشم اشاره می کنم منظورم دامنه ی وسیع این مفهوم است که از آزردگی تا غضب و خروش را در بر می گیرد .وقتی تهدید تصور شده تولید خشم می کند انرژی و انگیزه ی ایجاد شده در اثر خشم منجر به اقدام می شود که می تواند از خشونت تا حل مسئله به شکل مثبت، به شکل زیر دامنه داشته باشد که تقریباً جملگی موارد مخرب و خود ویرانگر هستند:
الف) اقدام خشونت آمیز، مخرب، مضر
ب) غرولند، بدخلقی
پ) طعنه زدن، سربه سر گذاشتن
ت) اخم کردن
د) رفتار انفعالی، پرخاشگر
ر) پس نشینی، فاصله گرفتن از موقعیت خشم برانگیز
ز) خیال مخرب
خ) فرونشانی( خشمگین هستید اما وانمود می کنید که نیستید)
ج) سرکوب( به قدری خشم را در خود فرو می نشانید که اصولاً‌ فراموش می کنید چه زمانی و چه عاملی شما را خشمگین کرده است).
ط) اقدامات سازنده( معمولاً ابراز وجود، نشان دادن قاطعیت و یا تلاش برای حل مسئله (

خشم بجا در برابر خشم بیجا:
خشم زمانی بجاست که: 1) یک تهدید واقعی در کار باشد. 2) میزان خشم شما متناسب با شدت تهدید باشد. 3 ) اقدامات بعدی شما با کمترین آسیبی که متوجه شما و دیگران بکند از شدت تهدید بکاهد.
خشم به سه طریق نیز می تواند بیجا ارزیابی شود. نخست ممکن است بی آنکه دلیل منطقی در کار باشد عصبانی شوید. نوع دوم خشم بیجا، مشمول خشم بی تناسب است. به عبارت دیگر شدت خشم شما با حادثه ای که اتفاق افتاده تناسب ندارد. سومین شکل خشم بی تناسب،‌ اقدام بی تناسب در واکنش نسبت به خشم است.
واکنش های احساسی بی تناسب گاه دلایل ارگانیک دارند. برداشتن جراحت بیماری ، تحت تأثیر دارو بودن و یا مشکلات ژنتیکی به ارث رسیده ممکن است سبب شوند تا سیستم عصبی شما نتواند به درستی کارش را انجام دهد. اما سوای این قبیل خشم های ارگانیکی، هر گاه واکنش احساسی شما به تناسب حادثه ی اتفاق افتاده نباشد ناشی از خطای اندیشه است. اقدامات بی تناسب معمولاً با آموخته های دوران کودکی ما در ارتباط هستند. برای برخورد با مشکل خشم، هم باید با اندیشه های مخدوش و خطا که خشم بی تناسب را سبب شده اند برخورد کنیم و هم باید بدانیم که اگر خشمگین شدیم، چگونه خشممان به تناسب باشد.

موانع بر سر راه تغییر:
دو مانع بر سر تغییر رفتار نشأت گرفته از خشم عبارتند از:
الف) این باور که کنترل کردن خویشتن امری غیر ممکن است.
ب) گرایش به حداقل رساندن عواقب خشم بی تناسب.
تا زمانی که به این نتیجه نرسید که می توانید خشمتان را کنترل کنید و تا زمانیکه ندانید که ابراز خشم بی تناسب و بیجا چه عواقب ناخوشایندی می تواند به همراه داشته باشد ، نمی توانید از این مطالب به سود خود استفاده نمایید. بنابراین قدم نخست برای مدیریت مؤثر بر خشم، توجه به این دو نکته است:
1) من می توانم رفتارم را کنترل کنم.
2) مدیریت ضعیف بر خشم عواقب منفی ناخوشایند دارد.