 بازخوانی پوشش زنان، «نگاه»، و جداسازی اماکن عمومی در آیات قرآن (1)
آرش سلیم
شهریور 1390
ابهام یا درک نادرست موارد قرآنی زیر موجب وضع قوانین و مقررات موسوم به حجاب در ایران شده است. همچنین تلاش برای جداسازی مردان و زنان در اماکن عمومی و تنظیم دولتی نحوه تعامل مرد و زن، ریشه در روش نادرست بررسی مفهوم «لباس» و ابهام و یا درک نادرست برخی از موارد زیر دارد:
برداشت حاکم از آیات قرآن درباره نحوه و مقدار پوشاندن بدن زنان، بر مبنای شکل فرضی جامه مرسوم مخاطبان اصلی قرآن در عصر بعثت می باشد، نه بررسی دلیل و مفهوم پوشش و «لباس» در قرآن. از میان جامه ها، «جلباب» و «خمار» توسط مفسرین مبنا قرار گرفته و با فرض شکل «چادر» و «مقنعه» امروزی، «حجاب» مورد نظر خود را تعریف کرده اند. بعضی ها حتی «جلباب» و «خمار» را یکی فرض کرده و در ترجمه های قرآن برای هر دو، واژه «چادر» را انتخاب کرده اند.کار را تا آن جا رسانیده اند که در برخی از ترجمه های قرآن، «ثیاب/ثوب» را نیز «چادر» ترجمه کرده اند! یعنی با این حساب باید گفت مردها و منجمله خود پیامبر هم «چادر» می پوشیده اند!
نوع کاری که «ثوب»، «خمار»، و «جلباب»، انجام می داده اند متفاوت بوده است. در این میان «حجاب» اصلا «لباس» یا جامه نیست که بخواهد کارکرد پوشش داشته باشد. «حجاب» حائل است بین دو فضا یا مکان که ممکن است مجازی (استعاره) هم باشد، نه پوشاندن و یا در پرده قراردادن اندام بدن.
برای لباس اصلی که کارکرد روزمره داشته و برای پوشاندن بدن استفاده می شده، برای مرد و زن از واژه «ثوب» با جمع «ثیاب» استفاده می شده است. «خمار» و «جلباب» جامه کمکی و یا جانبی- تزینی بوده اند.
قرآن هیچ نوع جامه جدیدی به عنوان وسیله پوشش معرفی و توصیه نکرده است. آموزه های قرآن استفاده بهینه از جامه رایج بوده است برای بهبود وضعیت پوشش بدن آن ها.
معنی واژه «زینت»، زیورآلات نیست اگر چه زیورآلات برای «تزیین» استفاده می شود. «زینت»، زیبایی و جلوه و جاذبه است که می تواند طبیعی باشد یا با تزیین کردن حاصل گردد. مثلا جلوه ستارگان، زینت آسمان است. اما ستارگان خود زینت به معنی زیور نیستند!
«حفظ فروج» در قرآن، دقت و مواظبت در کنار نرفتن سهوی پوشش اصلی (ثوب) به منظور نمایان نشدن فروج مردان و زنان در اماکن و معابر عمومی بوده است. مفهوم آن اجتناب از زنا و فحشا نیست.
بین آیاتی که برای داخل منزل و خارج منزل آمده است فرقی گذاشته نشده است. آیات 58 و 59 و 60 سوره نور برای رفتار در منزل است و موضوع اصلی آن جدا بودن فضای خلوت والدین از فضای عمومی منزل در رابطه با فرزندان و خدمتکاران خانه است. در این رابطه به پوشش زنان سالخورده در منزل نیز پرداخته شده است.
| 
در گذشته مردم با اینکه بیسواد بودند ولی به دلیل نشستن بر پای منبر های مختلف و شنیدن سخنان متنوع در حد خود، قدرت تجزیه و تحلیل مییافتند و هر حرف و سخنی را باور نمیکردند. اما متاسفانه برخی از تحصیل کردههای ما، این حد از فهم مذهبی را هم ندارند و بدون مطالعه و اطلاعات علمی و منطقی یا منکر همه چیز میشوند و یا فکر میکنند هر چه بیحساب و خرافیتر بیندیشند و کودکانهتر عمل کنند، دیندارتر هستند. گویا این دو گروه معتقد هستند غیر از موضوع تحصیل تخصصی آنها، برای تایید یا رد مسائل دینی نیازی به هیچ مطالعه، تخصص و یا دید کارشناسانه نیست. این موضوع وقتی تاسفبارتر میشود که مبلغین مذهبی ما نیز عوام زده شده و مسئولیتهای اجتماعی و امکانات دولتی را نیز به ظاهرگرایی و تظاهر بفروشند و برای خرافات که مشتری فراوان دارد خوراک تهیه کنند. نگارنده در این ایام در صدد برآمد تا به بازخوانی پرونده سه داستان غم انگیز جریان کربلا که غالباً در عزادرایها و رسانهها به آن اشاره میشود بپردازد، تا حقیقت از تحریف، اسطوره و خرافه باز شناخته شود.
